10 Nhóm nhạc nổi tiếng nhất Trung Quốc: Huyền thoại C-pop và rock Hoa ngữ

Nếu cần chọn một cái tên đại diện cho làn sóng thần tượng nội địa Trung Quốc trong thập niên 2010, TFBOYS gần như luôn nằm ở nhóm đầu. Bộ ba gồm Vương Tuấn Khải, Vương Nguyên và Dịch Dương Thiên Tỉ ra mắt năm 2013 khi còn rất trẻ, rồi nhanh chóng vượt khỏi phạm vi một nhóm teen pop để trở thành hiện tượng đại chúng. China Daily từng mô tả TFBOYS như một hiện tượng văn hóa và nhấn mạnh sức hút đặc biệt của các buổi biểu diễn kỷ niệm nhóm. Với mức độ nhận diện trải dài từ âm nhạc, truyền hình đến điện ảnh và quảng cáo, TFBOYS xứng đáng mở đầu danh sách nhóm nhạc nổi tiếng nhất Trung Quốc theo góc nhìn biên tập của bài viết này.

Điểm đáng chú ý ở TFBOYS là nhóm trưởng thành cùng chính thế hệ người hâm mộ đầu tiên của mình. Những ca khúc thời kỳ đầu mang tinh thần trong sáng, cổ vũ tuổi trẻ như “青春修炼手册” (Cẩm nang thanh xuân), “宠爱” hay “剩下的盛夏” tạo ra hình ảnh gần gũi với học sinh và gia đình. Về sau, ba thành viên phát triển mạnh ở các hướng riêng: âm nhạc, chương trình truyền hình và diễn xuất. Sự nghiệp solo không làm mất đi giá trị thương hiệu tập thể; ngược lại, mỗi lần nhóm tái hợp cho một cột mốc lớn đều trở thành sự kiện thu hút lượng chú ý rất cao.

Về âm nhạc thuần túy, TFBOYS không phải nhóm rock có ảnh hưởng nền tảng như Beyond hay Tang Dynasty, cũng không theo mô hình sân khấu thường trực như SNH48. Thế mạnh của họ nằm ở độ phủ đại chúng, khả năng kết nối thế hệ trẻ và sức mạnh thương hiệu. Nếu bạn mới nghe C-pop và muốn hiểu vì sao văn hóa thần tượng nội địa Trung Quốc bùng nổ trong thập niên 2010, TFBOYS là điểm bắt đầu rất dễ tiếp cận.

Beyond là cái tên khó có thể bỏ qua khi nói về lịch sử rock Hoa ngữ. Ban nhạc được thành lập tại Hồng Kông năm 1983 và đội hình kinh điển thường được nhớ đến với Hoàng Gia Câu, Hoàng Quán Trung, Hoàng Gia Cường và Diệp Thế Vinh. Không giống nhiều nhóm pop xây dựng sức hút chủ yếu bằng hình tượng, Beyond chinh phục khán giả bằng sáng tác, tiếng guitar và những ca khúc mang tinh thần tự do, lý tưởng, tình thân và trách nhiệm xã hội. China Daily từng gọi Beyond là một trong những nhóm nhạc thành công và có ảnh hưởng nhất châu Á; vì vậy, nếu xét chiều sâu di sản, họ hoàn toàn đủ sức cạnh tranh vị trí số một trong bất kỳ danh sách nhóm nhạc nổi tiếng nhất Trung Quốc nào.

Giai đoạn Hoàng Gia Câu là linh hồn sáng tác đã tạo nên phần di sản được nghe lại nhiều nhất. “海阔天空” (Biển rộng trời cao), “光辉岁月” (Những tháng năm rực rỡ), “真的爱你” và “Amani” không chỉ là hit của một thời kỳ mà còn trở thành những bài hát cộng đồng thường xuất hiện trong karaoke, sân khấu tưởng niệm và các khoảnh khắc cần tinh thần cổ vũ. Sau tai nạn khiến Hoàng Gia Câu qua đời năm 1993, các thành viên còn lại vẫn tiếp tục hoạt động trước khi chính thức chia tay vào năm 2005. Sự kết thúc của ban nhạc không làm sức sống ca khúc suy giảm.

Nếu TFBOYS đại diện cho thời đại fandom số, Beyond đại diện cho giai đoạn ban nhạc Hoa ngữ tạo dựng danh tiếng bằng sân khấu, album và sức lan tỏa của ca khúc. Người mới nghe có thể bắt đầu bằng “海阔天空”, sau đó chuyển sang “光辉岁月” và “Amani” để cảm nhận rõ hơn chất rock giàu giai điệu của nhóm. Với khán giả quan tâm lịch sử âm nhạc Trung Quốc, Beyond không đơn thuần là một nhóm nổi tiếng mà là một mốc văn hóa.

Phoenix Legend, hay Phượng Hoàng Truyền Kỳ, là một trường hợp rất đặc biệt của nhạc pop Trung Quốc: một bộ đôi có thể được nghe ở quảng trường, chương trình truyền hình, karaoke, lễ hội và cả những sân vận động lớn. Cặp Lăng Hoa và Tăng Nghị phát triển phong cách pha giữa giai điệu dân gian, pop điện tử, dance và phần rap/đối đáp dễ nhận biết. Thay vì chỉ nổi trong một thế hệ fan, họ có độ phủ rộng từ người trẻ đến khán giả trung niên. Hai đêm diễn tại Sân vận động Quốc gia Bắc Kinh năm 2024 thu hút khoảng 120.000 lượt khán giả theo thông tin được Tân Hoa Xã dẫn lại, cho thấy vì sao Phoenix Legend luôn có vị trí rất cao khi bàn về nhóm nhạc nổi tiếng nhất Trung Quốc.

Điểm nhận diện của Phoenix Legend nằm ở sự tương phản rất hiệu quả giữa giọng nữ vang, sáng và giàu chất dân gian của Lăng Hoa với phần giọng nam, rap hoặc bè của Tăng Nghị. Công thức này tạo nên những bài hát có hook cực mạnh như “月亮之上”, “自由飞翔”, “荷塘月色” và đặc biệt là “最炫民族风”. Nhiều ca khúc của nhóm gắn với văn hóa nhảy quảng trường, nhưng việc đóng khung Phoenix Legend chỉ trong hình ảnh đó sẽ bỏ qua khả năng tái tạo bản thân của họ. Những năm gần đây, nhóm tiếp tục thu hút người nghe trẻ qua concert, chương trình truyền hình và các bản phối mới.

Nếu bạn muốn nghe một nhóm cho thấy cách nhạc đại chúng Trung Quốc dung hòa chất dân gian với pop hiện đại, Phoenix Legend là lựa chọn tiêu biểu. Bắt đầu bằng “最炫民族风” để hiểu chất gây nghiện, rồi nghe “荷塘月色” để thấy mặt trữ tình hơn. Đây cũng là một trong những nhóm hiếm hoi có thể nối liền ký ức của nhiều thế hệ mà không cần dựa vào mô hình idol.

Black Panther, tên tiếng Trung là 黑豹乐队 (Hắc Báo), thuộc lớp ban nhạc đặt nền móng cho rock Trung Quốc đại lục. Nhóm hình thành tại Bắc Kinh năm 1987 và từng có Đậu Duy đảm nhiệm vai trò giọng ca trong giai đoạn tạo nên những bản thu kinh điển. So với hình ảnh idol hiện đại, Black Panther đại diện cho một thời kỳ khác: guitar điện, trống mạnh, sân khấu trực diện và tinh thần rock đô thị đang hình thành ở Trung Quốc cuối thập niên 1980 – đầu 1990. China News Service từng mô tả họ là một lực lượng dẫn dắt của rock Trung Quốc sau hơn ba thập niên hoạt động. Chính sức nặng lịch sử đó đưa Black Panther vào nhóm nhạc nổi tiếng nhất Trung Quốc dù đội hình đã thay đổi qua nhiều thời kỳ.

Album đầu tay mang tên nhóm và các ca khúc như “无地自容” hay “Don’t Break My Heart” là phần di sản được nhắc đến nhiều nhất. Những bản nhạc này có giai điệu mạnh, dễ hát theo nhưng vẫn giữ chất hard rock đủ rõ để trở thành “cửa ngõ” cho nhiều khán giả tiếp cận rock Trung Quốc. Đậu Duy rời nhóm sau giai đoạn đầu, nhưng Black Panther không biến mất; ban nhạc tiếp tục thay đổi ca sĩ, ra sản phẩm và biểu diễn trong nhiều năm. Độ bền đó khiến Hắc Báo khác với các nhóm chỉ gắn với một mùa chương trình hoặc một chu kỳ thần tượng ngắn.

Người mới nên nghe “无地自容” trước để cảm nhận năng lượng của thời kỳ đầu, sau đó tìm album đầu tay để thấy cấu trúc âm thanh đầy đủ hơn. Khi đặt Black Panther cạnh Tang Dynasty, có thể nhận ra hai hướng phát triển khác nhau của rock Trung Quốc: Hắc Báo thiên về hard rock giàu hook, còn Tang Dynasty mang màu heavy metal và mỹ học sử thi rõ hơn. Sự đối chiếu này giúp danh sách top 10 không chỉ là bảng tên nổi tiếng mà còn là một lát cắt lịch sử âm nhạc.

Tang Dynasty (唐朝乐队, thường dịch là Đường Triều) là một trong những cái tên có tính biểu tượng nhất của heavy metal Trung Quốc. Nhóm hình thành ở Bắc Kinh vào cuối thập niên 1980 và thường được truyền thông Trung Quốc nhắc đến như một trong những đơn vị khai mở con đường cho metal nội địa. Âm nhạc của Tang Dynasty khác hẳn pop thần tượng: riff guitar nặng, cấu trúc mang hơi hướng progressive, giọng hát cao và một thế giới hình ảnh gợi lịch sử, sử thi, lý tưởng. Khi nhắc đến nhóm nhạc nổi tiếng nhất Trung Quốc ở góc độ ảnh hưởng thể loại, Tang Dynasty gần như là lựa chọn bắt buộc vì họ giúp heavy metal trở thành một phần được nhận biết trong bức tranh nhạc Hoa ngữ.

Ca khúc “梦回唐朝” (Mộng hồi Đường triều) là tác phẩm tiêu biểu nhất, đồng thời cũng là chìa khóa để hiểu mỹ học của nhóm: âm thanh phương Tây được đặt cạnh cảm hứng văn hóa Trung Hoa, tạo cảm giác vừa dữ dội vừa cổ điển. Album cùng tên phát hành đầu thập niên 1990 thường được xem là một dấu mốc của rock/metal Trung Quốc. Lịch sử ban nhạc cũng trải qua mất mát, thay đổi đội hình và nhiều giai đoạn hoạt động khác nhau; tuy vậy, cái tên Đường Triều vẫn tiếp tục xuất hiện trong các chương trình và lễ hội âm nhạc, giữ vai trò “bậc tiền bối” đối với người nghe rock trẻ.

Để bắt đầu, hãy nghe “梦回唐朝” ở cả bản thu và bản live nếu có thể; khác biệt năng lượng sân khấu giúp bạn hiểu vì sao ban nhạc được tôn trọng lâu như vậy. Sau đó có thể nghe sâu hơn các album và so sánh với Black Panther để thấy hai nhánh quan trọng của rock Bắc Kinh. Với người thích metal, Tang Dynasty là cái tên có khả năng khiến danh sách này trở nên thú vị hơn rất nhiều so với một bảng xếp hạng chỉ gồm idol.

New Pants (新裤子, Tân Khố Tử) là ví dụ điển hình cho một ban nhạc Trung Quốc có thể liên tục thay đổi thẩm mỹ mà vẫn giữ được bản sắc. Khởi đầu ở Bắc Kinh năm 1996 với tinh thần punk trẻ trung, nhóm dần mở rộng sang new wave, synth-pop, disco retro và nghệ thuật thị giác. Nếu các ban nhạc rock thế hệ trước thường gắn với guitar nặng và lý tưởng lớn, New Pants lại biến sự châm biếm, hoài niệm, thời trang và đời sống đô thị thành một thế giới rất riêng. Sau nhiều năm hoạt động, chiến thắng tại mùa đầu của chương trình “乐队的夏天” (The Big Band) năm 2019 giúp tên tuổi nhóm bùng nổ trở lại với khán giả trẻ, củng cố vị trí trong nhóm nhạc nổi tiếng nhất Trung Quốc của thời kỳ indie bước ra đại chúng.

Hai ca khúc thường được nhắc đến nhiều trong giai đoạn hồi sinh danh tiếng là “没有理想的人不伤心” và “生命因你而火热”. Một bài mang nỗi buồn của người trưởng thành, một bài giàu năng lượng sân khấu, nhưng cả hai đều có cách viết giai điệu rất trực diện. “你要跳舞吗” cũng trở thành bài hát cực kỳ hiệu quả ở lễ hội âm nhạc nhờ nhịp điệu khiến đám đông lập tức chuyển động. Phần hình ảnh của New Pants cũng quan trọng không kém âm thanh: video, trang phục và thiết kế sân khấu thường mang màu retro, kitsch hoặc pop-art, phản ánh nền tảng mỹ thuật của thủ lĩnh Bành Lỗi.

Nếu bạn thích nhạc có cá tính mà vẫn dễ nghe, hãy bắt đầu bằng “没有理想的人不伤心”, sau đó chuyển sang “你要跳舞吗” để cảm nhận hai mặt đối lập của New Pants. Đây cũng là nhóm phù hợp để khám phá cách các festival và chương trình truyền hình đã làm thay đổi vị thế của ban nhạc Trung Quốc trong cuối thập niên 2010. New Pants chứng minh rằng nổi tiếng lâu dài không nhất thiết đồng nghĩa với đứng yên trong một công thức.

SNH48 đại diện cho một mô hình hoàn toàn khác với các ban nhạc truyền thống: nhóm nữ quy mô lớn, thành viên luân chuyển, chia đội và biểu diễn thường xuyên tại nhà hát riêng. Dự án được thành lập tại Thượng Hải năm 2012, ban đầu có liên hệ với mô hình AKB48 của Nhật Bản, sau đó phát triển hệ sinh thái độc lập tại Trung Quốc với các nhóm chị em như BEJ48, GNZ48 và những đơn vị khác. Sức mạnh của SNH48 không nằm ở vài gương mặt cố định mà ở khả năng vận hành một cộng đồng fan dài hạn, nơi người hâm mộ theo dõi quá trình trưởng thành, bầu chọn và biểu diễn của từng thành viên. Xét về quy mô hệ thống idol nữ nội địa, SNH48 là cái tên rất khó thiếu trong danh sách nhóm nhạc nổi tiếng nhất Trung Quốc.

Nhà hát SNH48 tại Thượng Hải là một phần quan trọng của mô hình “thần tượng có thể gặp mặt”: thay vì chỉ chờ concert lớn, fan có thể xem các suất diễn nhỏ đều đặn và xây dựng mối liên hệ với từng đội hình. Qua nhiều năm, nhóm phát hành lượng lớn single, EP, sân khấu tổng tuyển cử và sự kiện thường niên. Các tác phẩm như “源动力”, “梦想岛” hay nhiều ca khúc gốc sau giai đoạn đầu giúp thương hiệu dần tạo kho nhạc riêng. SNH48 cũng trở thành bệ phóng để nhiều cựu thành viên phát triển sự nghiệp ca hát, diễn xuất hoặc giải trí độc lập.

Người mới tìm hiểu SNH48 không cần cố ghi nhớ toàn bộ thành viên. Cách dễ hơn là chọn một sân khấu tổng tuyển cử hoặc concert lớn, sau đó lần theo team và thành viên bạn thấy ấn tượng. Nếu quan tâm lịch sử idol nữ Trung Quốc, SNH48 là trường hợp rất đáng nghiên cứu vì nó cho thấy thị trường đã nội địa hóa một mô hình ngoại nhập, rồi phát triển thành thương hiệu giải trí có logic vận hành riêng.

Teens in Times, thường được fan gọi tắt là TNT hoặc 时代少年团 (Thời Đại Thiếu Niên Đoàn), là một trong những boy band nổi bật của thế hệ sau TFBOYS. Nhóm ra mắt năm 2019 dưới hệ thống TF Entertainment với bảy thành viên: Mã Gia Kỳ, Đinh Trình Hâm, Tống Á Hiên, Lưu Diệu Văn, Trương Chân Nguyên, Nghiêm Hạo Tường và Hạ Tuấn Lâm. TNT phát triển trong bối cảnh thị trường idol Trung Quốc đã trưởng thành hơn, nơi ca khúc, show thực tế, livestream, fancam và mạng xã hội cùng tham gia xây dựng độ nổi tiếng. Nhờ fandom lớn và độ nhận diện cao của từng thành viên, TNT xứng đáng có mặt trong top nhóm nhạc nổi tiếng nhất Trung Quốc thuộc thế hệ 2019 trở về sau.

Âm nhạc của TNT đi theo hướng pop trẻ, dance-pop và các ca khúc nhóm nhấn mạnh năng lượng sân khấu. “爆米花”, “要你管”, “朱雀” và “渐暖” là những tên bài được fan nhắc đến nhiều, cho thấy nhóm có cả ca khúc thiên về biểu diễn lẫn những bản mềm mại hơn. Bên cạnh âm nhạc, từng thành viên tham gia chương trình giải trí, phim ảnh hoặc hoạt động cá nhân, giúp lượng người biết đến nhóm mở rộng khỏi fandom thuần túy. Điểm tương đồng với TFBOYS là quá trình trưởng thành được công chúng theo dõi từ tuổi thiếu niên, nhưng TNT hoạt động với đội hình đông hơn và thẩm mỹ sân khấu mang màu sắc idol thế hệ mới rõ hơn.

Nếu muốn làm quen với TNT, hãy xem một sân khấu nhóm trước khi nghe audio riêng lẻ, bởi vũ đạo và tương tác đội hình là phần quan trọng của trải nghiệm. Sau đó có thể nghe “爆米花” để cảm nhận chất gần gũi với fan và “朱雀” cho mặt trình diễn mạnh hơn. TNT đặc biệt phù hợp với người muốn hiểu lớp boy band trẻ đang tiếp nối nhưng đồng thời khác biệt với thế hệ TFBOYS.

The Flowers (花儿乐队, Hoa Nhi Nhạc Đội) mang một màu sắc khác hẳn lớp rock nghiêm túc của thập niên 1990. Nhóm hình thành tại Bắc Kinh năm 1998 khi các thành viên còn rất trẻ và từng được truyền thông giới thiệu như một trong những ban nhạc thiếu niên đầu tiên nổi bật của Trung Quốc. Giai đoạn đầu, The Flowers chịu ảnh hưởng punk/pop-punk với âm thanh nhanh, nghịch ngợm và gần với tâm lý học sinh; về sau nhóm chuyển mạnh sang pop giải trí, tạo ra hàng loạt bài hát có giai điệu cực dễ nhớ. Chính khả năng chuyển từ văn hóa rock trẻ sang thị trường pop đại chúng khiến The Flowers vẫn là cái tên đáng nhớ khi nhìn lại nhóm nhạc nổi tiếng nhất Trung Quốc đầu những năm 2000.

Nếu nghe “静止” hoặc các bản thu sớm, bạn sẽ thấy một The Flowers khá khác so với hình ảnh sau này. Đến giữa thập niên 2000, “嘻唰唰” và “穷开心” đưa nhóm vào vùng phủ sóng rộng hơn với tiết tấu vui, ca từ nghịch và phong cách sân khấu nhiều màu sắc. Trưởng nhóm Đại Trương Vĩ về sau tiếp tục duy trì độ nổi tiếng cá nhân trong giới giải trí, khiến khán giả trẻ dù không trải qua thời kỳ ban nhạc vẫn có cơ hội biết đến lịch sử của The Flowers. Nhóm giải tán năm 2009, khép lại một chặng đường tương đối ngắn nhưng để lại dấu ấn rất rõ trong pop culture Trung Quốc.

Người muốn hiểu toàn bộ hành trình nên nghe theo thứ tự thời gian: bắt đầu bằng “静止”, rồi chuyển sang “嘻唰唰” và “穷开心”. Ba bài gần như cho thấy ba lớp tính cách của nhóm: trẻ, nổi loạn; vui nhộn, bắt tai; và cuối cùng là pop giải trí cực kỳ trực diện. The Flowers đứng thứ chín không phải vì thiếu ảnh hưởng, mà vì thời gian hoạt động ngắn hơn và di sản tập thể hiện nay ít được duy trì bằng concert hay tái hợp quy mô lớn.

NINE PERCENT chỉ tồn tại khoảng 18 tháng nhưng mức độ bùng nổ của họ đủ lớn để trở thành một dấu mốc của idol Trung Quốc cuối thập niên 2010. Nhóm được thành lập từ chương trình “偶像练习生” (Idol Producer) của iQIYI ngày 6/4/2018 với chín thành viên: Thái Từ Khôn, Trần Lập Nông, Phạm Thừa Thừa, Hoàng Minh Hạo, Lâm Ngạn Tuấn, Chu Chính Đình, Vương Tử Dị, Tiểu Quỷ Vương Lâm Khải và Vưu Trường Tĩnh. Đây là thời điểm mô hình survival show tạo ra lượng tương tác khổng lồ, biến thứ hạng, bình chọn và fandom thành một phần của trải nghiệm xem. Dù giải tán năm 2019 theo kế hoạch, NINE PERCENT vẫn có chỗ trong danh sách nhóm nhạc nổi tiếng nhất Trung Quốc nhờ tác động rất mạnh tới văn hóa boy group tuyển chọn qua truyền hình.

Khác TFBOYS hay TNT được xây dựng lâu dài trong cùng một công ty, NINE PERCENT ngay từ đầu đã là nhóm dự án với thời hạn hữu hạn. Điều này khiến fan vừa theo dõi hoạt động chung vừa chuẩn bị cho sự nghiệp cá nhân của từng thành viên. Album “To The Nines” và các sân khấu nhóm như “创新者” hay “Rule Breaker” ghi lại giai đoạn tập thể, nhưng giá trị lớn nhất của NINE PERCENT nằm ở hiện tượng văn hóa quanh Idol Producer. China Securities Journal từng ghi nhận concert chia tay tại Quảng Châu năm 2019 có khoảng 10.000 khán giả tại chỗ, trong khi livestream và các chủ đề liên quan thu hút mức tương tác rất lớn.

Nếu mục tiêu của bạn là hiểu cơn sốt survival show Trung Quốc, NINE PERCENT là trường hợp cần xem hơn là chỉ nghe. Hãy bắt đầu từ sân khấu chung kết Idol Producer, rồi nghe “创新者” và xem concert chia tay để thấy vòng đời hoàn chỉnh của một nhóm dự án. Vị trí thứ mười phản ánh thời gian hoạt động ngắn, nhưng xét mức độ tạo hiện tượng và ảnh hưởng tới cách thị trường xây dựng boy group, nhóm vẫn xứng đáng được nhắc đến.