10 Thói quen của người Trung Quốc phổ biến và thú vị trong đời sống hằng ngày

Nhắc đến thói quen của người Trung Quốc, uống trà gần như luôn nằm trong nhóm dễ nhận biết nhất. Trà không đơn thuần là một loại đồ uống giải khát mà còn hiện diện trong gia đình, nơi làm việc, nhà hàng, quán trà và nhiều dịp tiếp khách. Một ấm trà có thể xuất hiện khi bạn đến thăm nhà ai đó, trong buổi trò chuyện giữa bạn bè hoặc trong những cuộc gặp mang tính trang trọng.

Văn hóa trà Trung Quốc có lịch sử lâu đời và rất đa dạng theo vùng. Trà xanh thường được nhắc tới nhiều ở Chiết Giang và các vùng phía đông, Phúc Kiến nổi tiếng với nhiều dòng ô long, trong khi Vân Nam gắn với trà Phổ Nhĩ. Cách pha, nhiệt độ nước, dụng cụ và cách thưởng thức cũng khác nhau tùy loại trà và địa phương.

Điều đáng chú ý là văn hóa trà vẫn tồn tại song song với cà phê, trà sữa và đồ uống hiện đại. Ở những thành phố lớn, giới trẻ có thể uống latte vào buổi sáng nhưng vẫn uống trà cùng gia đình hoặc lựa chọn những thương hiệu trà hiện đại vào buổi chiều. Chính sự kết hợp này khiến thói quen uống trà của người Trung Quốc vừa truyền thống vừa liên tục thay đổi.

Một trong những điều khiến nhiều du khách chú ý khi đến Trung Quốc là nước nóng hoặc nước ấm xuất hiện rất thường xuyên. Từ bình nước tại gia đình, văn phòng đến bình giữ nhiệt cá nhân, nhiều người có xu hướng lựa chọn nước ở nhiệt độ ấm thay vì nước lạnh, kể cả khi thời tiết không quá lạnh.

Thói quen này gắn với cả lịch sử đun sôi nước để sử dụng lẫn quan niệm chăm sóc cơ thể trong văn hóa Trung Hoa. Trong đời sống, câu nói tương đương với “uống thêm nước nóng” cũng thường được dùng như một lời quan tâm đơn giản khi ai đó mệt, lạnh bụng hoặc cảm thấy không khỏe.

Tuy nhiên, đây là một thói quen văn hóa chứ không nên được hiểu rằng nước nóng có khả năng chữa mọi vấn đề sức khỏe. Người trẻ ở các thành phố lớn vẫn uống nước lạnh, nước có ga, cà phê đá và nhiều loại đồ uống lạnh. Sự khác biệt về tuổi tác, mùa và sở thích cá nhân khá rõ rệt.

Ngủ trưa, thường được gọi là “午休 – wǔxiū”, là một thói quen của người Trung Quốc khá quen thuộc. Sau bữa trưa, nhiều người dành một khoảng thời gian ngắn để nghỉ ngơi trước khi bắt đầu buổi làm việc chiều. Thói quen này xuất hiện ở nhiều nhóm tuổi, dù thời gian nghỉ và cách ngủ rất khác nhau tùy môi trường.

Ở văn phòng, có người chỉ ngả lưng trên ghế hoặc đặt đầu xuống bàn khoảng 20–30 phút. Trong những môi trường có thời gian nghỉ trưa dài hơn, nhân viên có thể sử dụng gối nhỏ, ghế gấp hoặc giường nghỉ cá nhân. Học sinh tại một số nơi cũng có khoảng nghỉ sau bữa trưa.

Các nghiên cứu về giấc ngủ tại Trung Quốc cũng cho thấy ngủ ban ngày là hành vi khá phổ biến, đặc biệt ở nhóm trung niên và lớn tuổi. Dù vậy, ngủ trưa không phải quy tắc chung của mọi công ty hay mọi người Trung Quốc. Trong các ngành có nhịp làm việc nhanh, nhiều người đơn giản bỏ qua giấc trưa hoặc tranh thủ nghỉ rất ngắn.

Khác với kiểu mỗi người gọi một phần ăn riêng phổ biến ở một số quốc gia phương Tây, bàn ăn Trung Quốc thường có nhiều món đặt ở giữa để mọi người cùng thưởng thức. Cơm hoặc mì có thể được chia riêng, nhưng các món thịt, cá, rau, đậu phụ, canh hay món nguội thường được dùng chung.

Trong những bữa đông người, bàn tròn có mâm xoay rất phổ biến. Thay vì phải với tay qua bàn, thực khách chỉ cần xoay mâm để đưa món ăn tới gần mình. Cách ăn này khiến bữa cơm mang tính tương tác cao và cũng phản ánh vai trò xã hội rất lớn của việc ăn uống trong văn hóa Trung Hoa.

Sau các chiến dịch vệ sinh trong những năm gần đây, việc sử dụng đũa hoặc muỗng phục vụ riêng để lấy thức ăn chung cũng được khuyến khích nhiều hơn. Vì vậy, khách nước ngoài không nên mặc định rằng tất cả bàn ăn Trung Quốc đều sử dụng một cách gắp thức ăn giống nhau.

Bữa sáng của người Trung Quốc có thể khác đáng kể với hình dung quen thuộc về bánh mì, ngũ cốc và cà phê. Tại nhiều thành phố, người đi làm hoặc học sinh thường mua một món nóng trên đường đi học, đi làm. Những cửa hàng và quầy ăn sáng có thể bắt đầu hoạt động từ rất sớm.

Điều thú vị là không tồn tại một “bữa sáng Trung Quốc” duy nhất. Thượng Hải có bánh dầu chiên, sữa đậu nành và cơm nếp; Vũ Hán nổi tiếng với mì khô nóng; phía bắc có bánh bao, cháo, bánh kẹp và nhiều món làm từ bột mì; trong khi Quảng Đông lại có truyền thống điểm tâm rất riêng.

Ở những đô thị hiện đại, cà phê, bánh mì và chuỗi đồ ăn nhanh cũng ngày càng phổ biến, nhất là với người trẻ. Tuy nhiên, các quầy đồ ăn sáng nóng vẫn là một phần rất đặc trưng của nhịp sống buổi sớm tại nhiều thành phố Trung Quốc.

Nếu đi dạo tại một công viên Trung Quốc vào sáng sớm, bạn có thể bắt gặp một không khí rất khác so với giữa ngày. Người trung niên và cao tuổi đi bộ nhanh, tập Thái Cực Quyền, khí công, đánh cầu lông, chơi cầu đá, tập với dụng cụ công cộng hoặc đơn giản kéo giãn cơ thể dưới hàng cây.

Trong số các thói quen của người Trung Quốc dễ gây ấn tượng với du khách, hoạt động thể dục cộng đồng là một hình ảnh khá đặc trưng. Nhiều người không cần phòng gym mà tận dụng công viên, quảng trường và khuôn viên khu dân cư làm nơi vận động.

Thói quen tập ngoài trời đặc biệt dễ thấy ở người lớn tuổi vì đây không chỉ là vận động. Công viên còn là nơi gặp bạn bè, trò chuyện và duy trì kết nối xã hội. Với nhiều người, buổi tập sáng vì thế vừa là hoạt động sức khỏe vừa là một phần của đời sống cộng đồng.

“Guangchang wu” hay nhảy quảng trường là hình ảnh quen thuộc tại nhiều khu dân cư Trung Quốc. Khi trời bắt đầu mát, các nhóm người – đặc biệt là phụ nữ trung niên và cao tuổi – tập trung tại quảng trường, khoảng sân hoặc công viên, bật nhạc và cùng thực hiện những bài nhảy đã được tập trước.

Không phải nhóm nào cũng biểu diễn những động tác giống nhau. Có nơi nhảy các bài dân vũ, có nơi sử dụng nhạc pop, khiêu vũ đôi, shuffle hoặc những bài tập aerobic. Điều chung nhất là hoạt động được tổ chức theo nhóm và diễn ra trong không gian công cộng.

Nhảy quảng trường đôi khi cũng gây tranh luận về âm lượng hoặc việc sử dụng không gian chung, nhưng sức sống của hoạt động này cho thấy nhu cầu giao lưu cộng đồng rất rõ. Đối với khách du lịch, đây cũng là một trong những cảnh sinh hoạt đời thường thú vị nhất để quan sát sau giờ chiều.

Nếu những thói quen phía trên cho thấy phần truyền thống của Trung Quốc thì thanh toán di động lại thể hiện rất rõ đời sống hiện đại. Từ siêu thị, nhà hàng, cửa hàng tiện lợi đến nhiều quầy hàng nhỏ, việc quét mã QR hoặc đưa mã thanh toán trên điện thoại đã trở thành thao tác quen thuộc.

WeChat Pay và Alipay là hai cái tên nổi bật nhất. Với người sử dụng thường xuyên, quá trình thanh toán chỉ gồm vài thao tác: mở ứng dụng, quét mã hoặc đưa mã cá nhân cho máy quét, xác nhận số tiền và hoàn thành giao dịch.

Số liệu của CNNIC cho thấy cuối năm 2024 Trung Quốc có hơn một tỷ người sử dụng thanh toán trực tuyến, tương đương hơn 90% số người dùng Internet của nước này. Với người nước ngoài, các hướng dẫn chính thức trong những năm gần đây cũng dành riêng phần hướng dẫn liên kết thẻ quốc tế với các ứng dụng thanh toán phổ biến.

Tại Trung Quốc, điện thoại thông minh không chỉ dùng để nhắn tin hay xem mạng xã hội. Một thiết bị có thể được sử dụng để gọi xe, thanh toán, đặt bàn, đặt vé tàu, mua đồ ăn, mua sắm, tìm đường, nhận hàng, đăng ký dịch vụ và xử lý hàng loạt nhu cầu nhỏ trong ngày.

Đặc biệt, hệ sinh thái “mini program” giúp người dùng thực hiện nhiều tác vụ ngay bên trong những ứng dụng lớn mà không cần cài hàng chục ứng dụng độc lập. Điều này khiến điện thoại trở thành trung tâm của nhiều hoạt động sinh hoạt, nhất là tại các thành phố.

Theo báo cáo Internet của Trung Quốc, gần như toàn bộ người dùng Internet nước này truy cập mạng bằng điện thoại di động. Điều đó lý giải vì sao nhiều hoạt động mà ở nơi khác vẫn thực hiện bằng thẻ vật lý, máy tính hoặc tiền mặt lại được gom vào smartphone trong đời sống Trung Quốc.

Mua sắm trực tuyến đã trở thành một phần quan trọng trong thói quen của người Trung Quốc hiện đại. Từ quần áo, điện tử, đồ gia dụng đến thực phẩm và hàng tiêu dùng nhỏ, người mua có thể đặt hàng trên điện thoại và theo dõi quá trình vận chuyển gần như liên tục.

Đặt đồ ăn cũng cực kỳ phổ biến tại các đô thị. Những giờ cao điểm trưa và tối thường có lượng lớn nhân viên giao hàng di chuyển giữa nhà hàng, khu văn phòng và chung cư. Không chỉ các thương hiệu lớn, rất nhiều quán ăn địa phương cũng tham gia hệ thống giao đồ ăn trực tuyến.

CNNIC ghi nhận đến cuối năm 2024 Trung Quốc có khoảng 974 triệu người dùng mua sắm trực tuyến và 592 triệu người sử dụng dịch vụ đặt đồ ăn online. Các con số này cho thấy công nghệ số không còn chỉ là xu hướng mới mà đã trở thành một phần rất rõ trong sinh hoạt của hàng trăm triệu người.